Urban Economics: 1. เมืองเกิดขึ้นได้อย่างไร

1.1 เกริ่นนำ

การทำความเข้าใจพัฒนาการของเมืองรวมถึงการวิเคราะห์นโยบายที่มุ่งเปลี่ยนแปลงเมืองให้ดีขึ้นนั้น จำเป็นต้องเข้าใจรากฐานของการเกิดขึ้นของเมืองก่อน เพื่อที่จะได้เข้าใจธรรมชาติของเมืองนั้น ๆ ได้อย่างถูกต้อง ในทางเศรษฐศาสตร์การที่มีคนมาอยู่รวมกันในพื้นที่หนึ่ง ๆ อย่างหนาแน่นเป็นจำนวนมากจนเกิดเป็นเมืองนั้น มีเหตุผลทางเศรษฐกิจที่สำคัญ 2 ประการคือ การประหยัดจากขนาด (scale economies) และ การประหยัดจากการรวมตัวกัน (agglomeration economies) ซึ่งทั้งสองเหตุผลทำให้เกิดการกระจุกตัวของการจ้างงาน (concentration of jobs) แล้วทำให้เกิดการกระจุกตัวของผู้คน แหล่งที่อยู่อาศัย และธุรกิจแวดล้อม จนเกิดเป็นเมืองขึ้นได้

1.2 การประหยัดจากขนาด (Scale Economies)

หากการผลิตมีการประหยัดจากขนาด ขนาดของการผลิตที่ใหญ่จะส่งผลให้ผลผลิตต่อแรงงานสูงกว่าขนาดการผลิตที่เล็ก เพราะเมื่อหน่วยผลิตมีขนาดใหญ่ ผู้ผลิตสามารถกำหนดให้แรงงานแต่ละคนทำหน้าที่เพียงอย่างเดียว ก่อให้เกิดความชำนาญเฉพาะอย่าง (specialization) และทำให้แรงงานสามารถผลิตได้มากกว่าเมื่อเทียบกับหน่วยผลิตขนาดเล็กที่แรงงานอาจต้องทำหลายหน้าที่ในเวลาเดียวกัน ในแง่นี้ ผู้ผลิตมีแรงจูงใจในการสร้างหน่วยการผลิตขนาดใหญ่และมีการจ้างแรงงานเป็นจำนวนมากกระจุกอยู่เพียงแห่งเดียว มากกว่าการกระจายเป็นหน่วยเล็ก ๆ ดังนั้น การตั้งโรงงานขนาดใหญ่ซึ่งมีสาเหตุหลักจากการประหยัดจากขนาด จึงจ้างแรงงานเป็นจำนวนมากและเกิดการกระจุกตัวของผู้คนในบริเวณหน่วยผลิตนั้น

ตัวอย่าง

ตารางที่ 1 การผลิตที่มีการประหยัดจากขนาด
ภาพที่ 1 การประหยัดจากขนาดของการผลิตทำให้เกิดเมืองบริเวณสีเหลือง

อย่างไรก็ตาม การประหยัดจากขนาดไม่เพียงพอที่จะอธิบายการเกิดเมืองใหญ่ได้เสมอไป เพราะขอบเขตการอธิบาย จำกัดอยู่ในระดับหน่วยผลิตหรือโรงงานเท่านั้น การเกิดเมืองใหญ่จำเป็นต้องมีการประหยัดจากการรวมตัวกันของหน่วยผลิตขนาดใหญ่หลาย ๆ หน่วยประกอบเข้าด้วยกัน

1.3 การประหยัดจากการรวมตัวกัน (Agglomeration Economies)

การเกิดการประหยัดจากการรวมตัวกันอาจมีเหตุมาจากการประหยัดในแง่ต้นทุนของปัจจัยการผลิต (pecuniary agglomeration economies) หรืออาจมาจากการมีผลิตภาพ (productivity) ที่สูงขึ้นหากมีการกระจุกตัวกันของหน่วยผลิตขนาดใหญ่หลาย ๆ หน่วย (technological agglomeration economies)

ตัวอย่างของการประหยัดในแง่ต้นทุนของปัจจัยการผลิตก็เช่น การที่ผู้ผลิตหรือนายจ้างอาจมีต้นทุนต่ำกว่าในการเสาะหาแรงงานที่มีความชำนาญเฉพาะในเมืองใหญ่ซึ่งมีตลาดแรงงานขนาดใหญ่กว่าเมืองเล็ก การตั้งหน่วยผลิตในเมืองใหญ่อาจสามารถลดต้นทุนของปัจจัยการผลิตซึ่งถูกผลิตโดยหน่วยผลิตอื่น เช่น ต้นทุนบริการความปลอดภัย (security guards) อาจมีราคาถูกในเมืองใหญ่ (ซึ่งมีตลาดขนาดใหญ่) เพราะจะมีหลายผู้ผลิตแข่งขันขันกัน เป็นต้น นอกจากนี้ การผลิตสินค้าหรือบริการบางอย่างอาจเป็นไปไม่ได้เลยในเมืองเล็ก ๆ เพราะไม่มีความคุ้มค่า เช่น บริษัทที่ปรึกษากฎหมาย เป็นต้น

ในส่วนของการมีผลิตภาพ (productivity) ที่สูงขึ้นนั้น อาจมีสาเหตุมาจากการเกิดผลกระทบภายนอกเชิงบวก (positive externalities) จากการกระจายของความรู้ (knowledge spillovers) ตัวอย่างเช่น ในเมืองใหญ่ซึ่งมีหน่วยผลิตหลายหน่วย การพบปะปฏิสัมพันธ์กันของวิศวกรจากหน่วยผลิตคนละหน่วย โดยเฉพาะหน่วยผลิตที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง อาจจุดประกายความคิดในการพัฒนาการผลิตขึ้น แม้จะไม่มีการบอกเล่าความลับของหน่วยผลิตของตนก็ตาม การกระจายตัวของความรู้อาจเกิดขึ้นข้ามประเภทของการผลิต ได้ เช่น ระหว่างผู้ผลิตอุปกรณ์ทางการแพทย์กับผู้ผลิตโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เป็นต้น นอกจากนี้ การมีผลิตภาพ (productivity) ที่สูงขึ้นอาจมาจากการที่เมืองใหญ่มีตลาดแรงงานที่ใหญ่ ทำให้การหาแรงงานทดแทน เป็นไปได้ง่าย แรงงานจึงทำางานหนักและมีผลิตภาพสูงเพราะมิเช่นนั้นอาจถูกทดแทนจากแรงงานคนอื่นในตลาดได้ หรือแรงงานอาจพยายามที่จะพัฒนาตัวเองเพื่อที่จะคงสถานะทางสังคมของการเป็นแรงงานที่มีผลิตภาพสูง เพราะเกิดการเปรียบเทียบกับแรงงานในหน่วยผลิตอื่น ด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจต่าง ๆ ที่กล่าวมานี้ ทำให้ผู้ผลิตมีแรงจูงในในการเข้ามารวมตัวกันเป็นเมืองใหญ่

หรือกล่าวโดยสรุปก็คือ กิจกรรมทางเศรษฐกิจจะเป็นตัวกำหนดความเป็นเมือง นั่นเอง

1.4 Transport Costs and Firm Location

1.5 The Interaction of Scale Economies and Transportation Costs in the Formation of Cities

1.6 Retail Agglomeration and the Economics of Shopping Centers

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s